حذف واکنش های زنجیره ای سوختن

حذف واکنش های زنجیره ای سوختن

حذف واکنش ها زنجیره ای سوختن

فعل و انفعالاتی که بین ماده سوختنی، اکسیژن هوا و حرارت انجام می شود عامل اصلی آتش هستند. در واقع تا چند سال قبل دلیل اصلی حریق سه عنصر ماده سوختنی یعنی هر ماده ای که قابلیت سوختن داشته باشد، اکسیژن که بصورت معمول در هوا موجود می باشد و حرارت شناخته می شد.

به همین دلیل موضوعی به نام هرم آتش یا مثلث آتش وجود داشت که از این سه عنصر تشکیل می شد. بنابراین برای اطفا حریق تمامی متخصصین این حوزه اعتقاد داشتند که با حذف هر یک از این سه عنصر  می توان اتش را مهار کرد و خاموش کرد.

اما در سال های اخیر موضوع چهارمی نیز به عنوان یکی از عوامل آتش سوزی در نظر گرفته می شود و آن واکنش های زنجیره ای آتش است. به همین دلیل امروزه هرم آتش دارای چهار رکن است و یا از مثلث آتش با نام مربع آتش استفاده می شود.

هر چند هنوز در خصوص بعد چهارم یعنی واکنش های زنجیره ای آتش تحقیقات در حال انجام است اما آنچه که مسلم است این است که واکنش های زنجیره ای آتش می توانند تبعات و دامنه آتش را فراگیر تر کرده و خسارت های بارز آن را افزایش دهند.

مهار واکنش های زنجیره ای آتش بخصوص برای اطفا حریق امری بسیار ضروری است. این واکنش ها می تواند در زمان حریق باعث انفجارهای مخلوط گاز و هوا  یا گاز و اکسیژن شود و دامنه های آتش را بسیار افزایش دهد.

بصورت ساده تر می توان اینگونه واکنش های زنجیره ای آتش را توصیف کرد که عواملی  هستند که با ایجاد تغییر در حالت ماده و ترکیب مکرر با اکسیژن یا هوا باعث شعله ور تر شدن آتش و یا تداوم بیشتر آتش و برگشت چذیری مکرر آتش می شوند.

با این توضیحاتی برای مهار آتش سوزی باید یکی از ترکیب های هرم آتش مهار شود. حذف هر یک از عناصر آتش می تواند باعث خاموش شدن آتش شود. اما در خصوص واکنش های زنجیره ای کمی نیاز به تامیل بیشتر است. چرا که حذف واکنش های زنجیره ای عملا با استفاده از انواع کپسول ها و سیستم های قبل آتش نشانی کمی تامل بر انگیز بود.

در واقع انواع سیستم های اطفا حریق برای این منظور به کار گرفته می شوند که یکی از سه عنصر هوا، ماده سوختنی و یا حرارت را از ماده بگیرند. اما خاصیت ترکیب پذیری بالای مواد با اکسیژن و بخصوص تنوع مواد سوختنی در زمان آتش سوزی بخصوص در محوطه ای بزرگ عاملی شد تا ترکیب این مواد مانند بی کربنات پتاسیم و یا مونو فسفات آمونیوم باعث ایجاد رادیکال های آزادی با سوخت شوند که مهار اتش را دشوار تر می کرد.

انواع مواد قابل اشتعال

در یک فعل و انفعال آتش سوزی مواد سوختنی می توانند از یک بعد تا چند بعد متغیر باشند. موا سوختنی به صورت کلی به سه دسته تقسیم می شوند:

  • مواد سوختنی مایع مانند انواع مواد نفتی
  • مواد سوختنی جامد مثل پارچهه و چوب و غیره
  • موادسوختنی گازی مانند انواع گازهای بوتان، متان و غیره

برای اطفا حریق لازم است ماده آتش گرفته را یا سرد کرد، یا آتش را خفه کرد و یا جلوی آتش سوزی را سد کرد. که هر یک با گرفتن یکی از سه گانه های آتش امکان پذیر می شود اما در زمان مواجهه با آتش های نا شناخته و یا ترکیبی باید چه کرد و یا چگونه عمل کرد؟

آتش سوزی جامدات را بصورت کلی آتش سوزی نوع A، آتش سوزی مایعات را آتش سوزی گروه B، آتش سوزی الکتریسیته را گروه C و آتش سوزی فلزات را گروهD می دانیم. هر یک از انواع این آتش ها برای مهار شیوه های خاص خودشان را دارند.

مثلا برای مهار آتش جامدات باید ماده سوختنی را سرد کرد و یا جلوی اکسیژن را گرفت، برای اطفا گاز ها باید از خروج گاز جلوگیری کرد و اگر مواد منفجره آتش بگیرند که خوب باید فقط محل را ترک کرد.

خاموش کننده ها

خاموش کننده وسیله ای است که با ان به مبارزه با اتش می روند. این خاموش کننده ها یا دستی هستند یا اتوماتیک ولی عمدتا بصورت طبقه بندی شده و یا کلاس بندی شده می باشند.

از این رو خاموش کننده ها را از نظر مواد اطفا کننده طبقه بندی می کنند که عبارتند از:

  • خاموش کننده های حاوی آب و کف یا گروه A
  • خاموش کننده های حاوی پودر های خسک شیمیایی یا گروه B و C
  • خاموش کننده های حاوی گاز کربنیک یا CO2 موسوم به گروه E
  • خاموش کننده های حاوی هالوژنه که ترکیبی از گروه های A،B، C،D وE را شامل می شوند

هر چند خاموش کننده های حاوی هالوژنه در سال های گذشته به دلیل کاربرد زیاد محبوبیت زیادی هم داشتند اما عدم امکان شناسایی نوع حریق و یا موضوعاتی مانند سنگین بودن وزن کپسول ها و عدم دسترسی به برخی از نقاط قابل دسترسی و محدود بودن فضای استفاده از آنها محدودیت هایی را برای استفاده از این نوع خاموش کننده ها به همراه داشت.

ضمن اینکه استفاده از انواع این خاموش کننده ها تبعات زیست محیطی زیادی را هم به همراه داشت که نیاز به بررسی راه های جدیدتر و موثرتری را برای اطفا ضروری می کرد.

سیستم اطفا حریق CAFS

CAFS یک سیستم اطفا حریق موسوم به سیستم فوم هوای فشرده است. این سیستم که از اواسط قرن ۱۹ کم کم شناخته و توسعه داده شد یکی از بهترین متد های اطفا حریق شناخته شده در جهان است که به سرعت در حال جایگزینی برای اطفا انواع کلاس های حریق در جهان می باشد.

سیستم CAFS که امروزه توسط سه کشور آلمان، آمریکا و ایران تنها تولید می شود به دلایل زیادی موفق شده تا محبوبیت زیادی پیدا کند و هر روز خواهن بیشتری در دنیا داشته باشد.

یکی از اصلی ترین دلایل محبوبیت سیستم CAFS حذف واکنش های زنجیره ای سوختن است. همانگونه که توضیح دادیم دلیل اصلی واکنش های زنجیره ای سوختن ترکیب مواد سوختنی با اکسیژن و اکسیداسیون شدن انها بصورت متوالی با مواد مختلف است. در زمان حریق یکی از اصلی ترین دلایل ادامه و گسترش آتش عامل واکنش های زنجیره ای آتش است که عمدتا با روش های قبلی شناخته شده قابل حذف نیستند.

سیستم فوم هوای فشرده یا CAFS از نوعی فوم به نام فوم کلاس A تشکیل شده است. این فوم با ترکیب با میزان بسیار کمی از آب و هوای فشرده بصورت حباب هایی تشکیل می شود که بافتی کاملا منسجم و یکپارچه دارند و روی سطح آتش را به صورت کامل می پوشانند.  یعنی بر خلاف روش های قبلی که کار سرد کردن مواد و یا حذف هوا انجام می شود در این روش فوم همانند یک پتو لاستیکی غیر قابل اشتعال روی سطح ماده سوختنی را می پوشاند و باعث می شود که ماده سوختنی به هیچ عنوان روزنه ای برای اشتعال مجدد نداشته باشد.

همین عامل باعث می شود تا امکان اکسیداسیون و ترکیب مجدد هوا با ماده سوختنی گرفته شود و نه تنها مثلی و یا مربع آتش به خوبی مهار می شود بلکه به هیچ عنوان امکان واکنش زنجیره ای نیز برای مواد باقی نخواهد ماند.

سیستم CAFS مزایای بسیار بیشتری نیز دارد. این سیستم به مامور آتش نشانی اجازه می دهد تا تمامی نقاط غیر قابل دسترسی را نیز با استفاده از قدرت پرتاب بالا و تنظیمات پیشرفته نازل کپسول پوشش دهد. همچنین قدرت پرتاب بالای سیستم CAFS این امکان را به ماموران می دهد که از فاصله بسیار دورتر و بصورت ایمنی کامل پشت حریق و مکان هایی که نمی توان در دل اتش به انها نفوذ کرد را پوشش داد.

در نتیجه می توان به راحتی اقدام به محصور کردن آتش و نهایتا جلوگیری از انتشار آتش و رشد حریق کرد. حسن استفاده از سیستم CAFS نه تنها حذف واکنش های زنجیره ای سوختن و هرم آتش است بلکه بی خطر بودن ترکیبات استفاده شده در این نوع سیستم اطفا است.

در واقع سیستم CAFS از انتشار بخارات و دود های حاصل از اتش به شکل چشم گیری جلوگیری می کند، حرارت آتش را به سرعت کاهش می دهد، امکان نفوذ و پیش روی در دل آتش را به سرعت فراهم می کند و در ضمن مواد به کار رفته در آن هیچ خطر زیست محیطی و یا تنفسی به همراه ندارند.

سیستم CAFS مقدار کمی آب نیاز دارد که هم در مصرف بهینه آب موثر است و هم اینکه باعث می شود تا روان آب ها اتفاق نیافتند و آلودگی محیطی نیز اتفاق نیافتد.

حال به نظر می رسد با توجه به اینکه با تخصص و دانش متخصصین ایرانی شرکت اعتماد سازان ایمن صنعت آیندگان ایران نیز به کشورهای پیشرو در صنعت CAFS مبدل شده است با استفاده از این سیستم در صنعت و گروه های امداد و نجان و آتش نشانی می توتان به راحتی و با نگرانی بسیار کمتر اقدام به حذف آتش سوزی و جلوگیری از انتشار آتش کرد.

سیستم CAFS این اطمینان را به ما داده که می توان با سرعت بسیار بالا اتش را مهار کند و از برگشت پذیری آتش و مهار واکنش های زنجیره ای سوختن که یکی از عوامل اصلی گسترش آتش است با قدرت بالا امکان حفظ جان و محیط زیست را بیشتر فراهم کرد.

در این راستا گروه صنعتی اعتماد سازان ایمن صنعت آیندگان آماده همکاری و تجهیز تمامی سازمان ها و ارگان های مختلف و ارائه مشاوره و آموزش های لازم به علاقمندان می باشد.

این پست چقدر مفید بود؟

روی یک ستاره کلیک کنید تا امتیاز دهید!

امتیاز متوسط / ۵. تعداد رای: