تاریخچه خاموش کننده های قبل از CAFS

تاریخچه خاموش کننده های قبل از CAFS

تاریخچه خاموش کننده های قبل از CAFS

آتش بلای خانمان سوزی است که هر گاه بر افروخته شده است پیامد های ناخوشایندی به همراه داشته است. انسان همواره در طول تاریخ و پس از اختراع آتش همانقدر که به دنبال استفاده از خدمات و مزایای آتش بوده است به دنبال شناخت راه هایی برای کنترل حریق نیز بوده است.

حریق در ابتدا شاید با خاک و یا شاید هم با آب خاموش شد. درست مشخص نیست وقتی اولین بار آتش دامن گیر جایی شد چگونه انسان به مبارزه با آن پرداخت. اما یک چیز کاملا مشخص است و آن هم اینکه اولین ابزار انسان برای مقابله با آتش آب و خاک بوده است.

با توجه به تمدنی که از انسان سراغ داریم احتمالا برای اولین گزینه اطفا حریق انسان به خاک روی آورده با ریختن خاک بر روی آتش سعی به مهار کردن آتش داشته است. بعدا آب روی کار آمد و تا به امروز به عنوان اصلی ترین عنصر در خاموش کننده ها شناخته می شود. اما آب هم مسیر پر فراز و نشیبی را برای عملکرد بهتر رد خاموش کردن آتش دنبال کرده است.

اولین خاموش کننده آتش ، آب

بر اساس شواهد به دست آمده در زمان تقریبی سال ۲۰۰ قبل از میلاد مسیح ، فردی از اهالی مصر و اسکندریه به نام تسیبیوس برای اولین بر دستگاهی را اختراع کرد که همانند پمپ عمل می کرد. این دستگاه که به پمپ دستی شناخته می شود میزانی از آب را از مخزن و یا مسیر آب بصورت پمپ به سمت آتش می ریخت و باعث می شد که آتش خنک و در نهایت مهار شود.

رومی ها نیز درست در همین زمان و شاید کمی قبل تر با زنجیر کردن سطل های آب به همدیگر و تشکیل زنجیره انسانی سرعت انتقال آب به محل آتش را افزایش می دادند تا بتوانند آتش را مهار کنند و از انتشار آن به نقاط دیگر جلوگیری کنند.

کم کم شهر نشینی توسعه بیشتری پیدا کرد. توسعه شهر نشینی پیامد های مثبت زیادی داشت اما در مواقعی مانند آتش سوزی مهار آتش را دشوار تر می کرد و میزان خسارت ها بیشتر می شد. همین موضوع برخی از مخترعین و دانشمندان آن زمان را بر آن داشت تا راه حل های موثرتری برای خاموش کردن آتش شناسایی کنند.

در قرون وسطی یک دستگاه به نام افشانه اختراع شد. این دستگاه درست مانند تفنگ های آبی عمل می کرد. برای استفاده از این تفنگ افشانه باید نازل را داخل آب می کردند و میزانی آب را که حدود یک لیتر شاید بیشتر نبوده را می کشیدند. افشانه این یک لیتر آب را به سمت آتش همانند یک تفنگ شلیک می کرد. و این عمل با برگشتن پیستون به مکان اصلی خود دوباره تکرار می شد و به مرور زمان سرعت این حرکت افشانه بیشتر هم شد.

بر اساس شواهد به دست آمده در سال ۱۶۶۶ یک آتش سوزی بزرگ در لندن رخ داده و سیستمی که برای اطفا حریق یا خاموش کردن آتش استفاده شده است سیستم پیشرفته تر همین افشانه بوده است.

استفاده از مواد شیمیایی و قابل حمل شدن محصول اطفا حریق

در سال ۱۸۱۹ کاپیتان جورج ویلیم مانبی با استفاده از خاکستر کربنات پتاسیم و به کار گرفتن هوای فشرده موفق شد یک مخزن مسی حدود ۱۴ لیتری ( ۱۳.۶ لیتری) را اختراع کند که کاملا قابل حمل بود و برای اولین بار از مواد شیمیایی برای اطفا حریق در آن استفاده شده بود. این مواد شیمیایی به سرعت بیشتر و موثرتر خاموش شدن آتش کمک بسزایی کرد.

سپس در سال ۱۹۱۲ کپسول مدرن تری با استفاده از ماده شیمیایی تتراکلراید کرین موسوم به CTC  رونمایی شد. مخترع این کپسول آتش نشانی فردی بود به نام پیرنه که با استفاده از یک پمپ دستی مایعاتی که ترکیب شده بودند را از مخزنی با جنس کروم و برنج خارج می کرد و به شکل فواره ای بر روی آتش پرتاب می کرد.

او همچنین برای اولین بار ظرفیت کپسول ها را متنوع در نظر گرفت به شکلی که یک کپسول داری ۱.۱ لیتر گنجایش، کپسول دوم دارای ۰.۶ لیتر ظرفیت و کپسول بزرگ تر دارای ۹ لیتر ظرفیت بود.

CTC یا تتراکلراید کربن نوعی واکنش شیمیایی را در مواجهه با آتش نشان می داد که به خاموش شدن بهتر آتش کمک می کرد. امروزه هم حتی از ترکیب شمابه این ترکیب برای خاموش کردن آتش های مایع و الکتریسیته استفااده می شود. البته به دلیل اینکه بخارات و فراورده های ناشی از احتراق این ماده شیمیایی تشکیل یک ماده بسیار سمی را می دهد ، استفاده از این ماده بسیار محدود شده و ترکیبات مشابه مهار شده برای اطفا حریق به کار گرفته شده است.

استفاده از گاز و کف در سیستم خاموش کننده ها

آلمون گرنجر یک محقق آمریکایی بوده که در اواخر قرن نوزدهم با استفدده از واکنش مواد شیمیایی باز و اسید یعنی اسید سولفوریک به عنوان ماده اسیدی و بی کربنات سدیم به عنوان ماده باز یا قلیایی موفق شد یک کپسول جدید اختراع کند و با ترکسیب این ماده با هوای فشرده و پاشیدن آن بر روی آتش روش جدیدی برای خاموش کردن آتش ابداع کرد.

او کپسول هایی حاوی اسید سولفوریک درست کرد که با به کار گرفتن سیلندرهای ۱ یا ۲ گالنی آب که با بی کربنات سدیم ترکیب شده بودنده کار می کردند.

 در واقع یک بطری اسید سولفوریک فشرده در این سیلندرها بصورت معلق تعبیه شده بود. در مسیر حرکت اسید سولفوریک با این بی کربنات سدیم مخلوط و دی اکسید کربن تشکیل می داد، سپس آب تحت فشار با استفاده از مخزن و یک شیلنگ کوتاه خارج و ماده را به روی آتش می پاشید.

اما در سال ۱۹۰۴ بود که برای اولین بار فوم های شیمیایی که امروزه در کپسول های اطفا حریق استفاده می شود رونمایی و اختراع شد. مخرتع این فوم های شیمیایی آقای الکساندر لورن بود. هر چند شباهت هایی با ترکیب  کربنات سدیم در این فوم ها دیده می شود اما حقیقت این است که فوم های شیمیایی ترکیب کاملا متفاوتی دارند.

در مخزن این فوم ها از ترکیب آب با بی کربنات سدیم  استفاده شده است و در بطری داخلی آن نیز از آلومینیوم سولفات استفاده شده است.  ترکیب این دو ماده نیز یک واکنش شیمیایی دیگر ایجاد می کند که ترکیبی از فوم و دی اکسید کربن است. گاز موجود فوم را فورا تخلیه می کند و بر روی سطحی از آتش پاشیده می شود. این ترکیب روش بسیار موثری برای خاموش کردن آتش بود.

اما هنوز هم به نظر می رسید باید روش های بهتری برای زودتر سرد شدن اتش به وجود می آمد. به همین دلیل دانشمندان آتش نشانی  دست از تلاش بر نداشتند و این بار در سال ۱۹۲۴ نوعی کپسول آتش نشانی اختراع شد که حاوی دی اکسید کربن بود و در بهتر و زودتر سرد شدن آتش و سریع تر خاموش شدن آتش بسیار موثر تر بود.

جالب است بدانید این سیستم یا کپسول اطفا حریق به درخواست الکساندر گرا هام بل اختراع شد. در آن یعنی در سال ۱۹۲۴ گراهام بل صاحب آزمایشگاه تلفنی بود که مرتبا با مشکل آتش گرفتن سوکت های تلفن مواجه می شد. او از شرکت والتر کید درخواست کرد که کپسولی ساخته شود که خیلی زود بتواند آتش را خاموش و سرد کند.

بنابراین این شرکت بعد از چند ماه این کپسول را ساخت. کپسولی با سیلندر ایستاده که وزن ۳.۴ کیلوگرمی داشت و با استفاده از گاز دی اکسید کربن و یک دریچه گرد مانند برنجی ، و همچنین با استفاده از یک شیلنگ کوتاه پوشیده و یا نازل همانند قیف کامپوزیتی کار می کرد.

گاز دی اکسید کربن نه تنها به خوبی برای مهار و سرد کردن آتش عمل می کرد بلکه به خوبی با شرایط محیطی و حتی لایه ازن سازگار بود و همین موضوع باعث شده که هنوز هم به عنوان یکی از مواد  اصلی برای اطفا حریق شناخته شود. به همین دلیل در بسیاری از کپسول های آتش نشانی هنوز هم از گاز دی اکسید کربن برای اطاف حریق استفاده می شود و هیچ زیانی هم برای طبیعت ندارند.

دی اکسید کربن یا CO2 در واقع با گرفتن انرژی یا اکسیژن لازم از آتش باعث خفه شدن آتش می شود و در واقع مثلث یا مربع آتش را نا کارآمد می کند. البته باید توضیح داد که بر خلاف برخی از گفته ها دی اکسید کربن خیلی در سرد کردن آتش موفق نیست هر چند تا حدودی کار سرد کردن آتش را هم انجام می دهد اما عمدتا به دلیل حذف اکسیژن در مهار آتش موفق است.

برخی از کارخانه های مشروبات الکلی از دی اکسید کربن برای سرد کردن فوری نوشیدنی های الکلی خود استفاده می کنند و در واقع این نوعی سو استفاده است.

اختراع مواد شیمایی خشک مورد استفاده در اطفا حریق

دوگاس ، در سال ۱۹۲۸ برای اولین بار از ماده شیمیایی خشک برای اطفا حریق استفاده کرد و با استفاده از یک کپسول آتش نشانی که از یک کاتریج بهره گرفته بود موفق شد مسیر جدید را برای اطاف حریق رونمایی کند. دوگاس که بعدها شرکت آنسول (ANSUL ) را پایه گذاری کرد  در کپسول اختراعی خود از یک کاتریج بهره گرفت که از مواد شیمیایی خشک استفاده می کرد. این ماده شیمیایی چیزی نبود جز ماده بی کربنات سدیم که با انجام واکنش های شیمیایی در برابر رطوبت و جریان هوای آزاد به اطفا حریق می پرداخت.

در این کپسول ابتدا ماده شیمایی بصورت یک گلوله گرد به بالا حرمت می کرد و با فشار و واکنش خود باعث سوراخ شدن کارتریج می شد، این کار باعث فشار بر اهرم روی سوپاچ که در انتهای شیر کپسول بود می شد و در نهایت باعث خارج شدن مواد شیمیایی می شد.

این کپسول به منظور مقابله با آتش سوزی های بزرگ که ناشی از مایعات و گاز های فشرده بود رونمایی شد. در واقع فقط در ظرفیت های بزرگ استفاده می شد و فقط هم کاربرد آن برای آتش های با مقیاس بزرگ بود تا اینکه در سال ۱۹۵۰ نمونه های کوچک شده آن نیز برای مصارف داخلی و منازل ساخته شد.

در سال ۱۹۵۰ نیز از ماده شیمیایی ABC در اروپا استفاده شد. بعد از آن در دهه ۱۹۶۰ ماده شیمیایی  سوپر کی (Super-K ) ساخته شد  و بعد از آن نیز نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا نوعی ماده مشابه به نام Purple-K را در اواخر دهه ۱۹۶۰ تولید و رونمایی کرد.

در دهه ۴۰ و ۵۰ اروپا از سیستم هالون استفاده کرد و نهایتا در دهه ۱۹۷۰ سیستم اطفا هاولن (Halon 1211 ) به آمریکا از طریق اروپا وارد شد. سیستم هالو ۱۲۱۱  توسط شرکت DuPont آمریکا توسعه یافته تر شد و با نام هالون ۱۳۰۱ وارد سیستم خاموش کننده ها شد.

ماده شیمیایی هاولن بصورت کلی بسیار سمی است و اثرات جبران ناپذیری بر روی طبیعت از خود بر جای می گذارد و به همین دلیل استفاده از آن در بسیاری از مناطق دنیا ممنوع شده است و حتی اروپا و استرالیا به شدت آن را محکوم کرده اند.

در ایران و بسیاری از کشورهای خاورمیانه، آسیاه و حتی آمریکا و بسیاری از مناطق اروپا نیز قوانین بسیار سختگیرانه ای برای استفاده از سیسان هالون در نظر گرفته شده است.

در اواسط سده بیستم بود که کم کم سیستم فوم هوای فشرده در راستای گسترش دنیای صنعتی و صنعتی شدن بسیار سریع جوامع کم کم خود را نشان داد

سیستم فوم هوای فشرده موسوم به CAFS امروزه توسط سه کشور در دنیا استفاده می شود . ایران، آلمان و آمریکا صاحب این تکنولوژی هستند. سیستم کفس به دلیل ایجاد یک ساختار یکپارچه و منسجم پتو مانند به راحتی بر روی آتش پهن می شود و اجازه ادامه یافتن حریق را نمی دهد. در مقاله ای جداگانه سیستم CAFS کاملا توضیح داده شده است.

این سیستم به دلیل ایمنی زیاد، سازگاری با طبیعت، امکان اطفا حریق از فاصله بسیار دور، صرفه اقتصادی و بسیاری دیگر از مزایای به شدت در حال توسعه است.

شما هم در صورت نیاز به دریافت اطلاعات بیشتر و یا تجهیز اماکن صنعتی، دولتی و یا خانه های خود به سیستم CAFS می توانید همین امروز با کارشناسان ما تماس گرفته و درخواست خود را ثبت کنید.

این پست چقدر مفید بود؟

روی یک ستاره کلیک کنید تا امتیاز دهید!

امتیاز متوسط / ۵. تعداد رای: